Martha Jean Claude

Martha Jean‑Claude (1929–2001) se youn nan pi gwo fanm kiltirèl Ayiti te genyen : chantèz, aktris, powèt, militan, yon vwa ki pote memwa pèp la, doulè li, fòs li, ak espwa li. Travay li melanje rit tradisyonèl, teyat, espirityalite, angajman sosyal, ak mizik rasin.

Li fèt nan Pòtoprens, kote li kòmanse nan teyat anvan li vin tounen yon chantèz ki gen yon prezans ki fò, yon vwa ki pwofon, ki chaje ak emosyon. Nan chante li yo, ou jwenn rit yanvalou, petwo, kongo, rara, ansanm ak chante travay, chante vodou, ak balad kreyòl. Li chante Ayiti ak tout verite li : batay, fyète, lanmou, memwa zansèt yo.

An 1952, akoz angajman politik li, li pran wout ekzil pou Kiba. La, li vin tounen yon gwo figi kiltirèl : li fonde yon gwoup atistik, li anrejistre albòm ki vin klasik, epi li sèvi kòm anbasadè kilti ayisyèn nan Karayib la. Mizik li pran koulè afro‑kiben, men li toujou kenbe rasin li byen fon.

Martha Jean‑Claude se te yon vwa rezistans : li chante libète, jistis, diyite fanm, memwa pèp nwa yo. Vwa li pote yon fòs espirityèl ak politik ki depase limit peyi.

Jodi a, li rete yon ikon kilti ayisyèn, yon modèl pou atis rasin, chantèz angaje, ak tout moun ki kwè mizik se yon zouti pou leve pèp la, pou sonje, pou geri.